Niet-destructief onderzoek bij dijken levert zeer bruikbare informatie op

In opdracht van de Dienst voor de Scheepvaart heeft Fugro, samen met ingenieursbureau Vansteelandt, in België een proefonderzoek uitgevoerd langs het kanaal Dessel-Turnhout-Schoten. Dit onderzoek – over een lengte van 500 m – moest duidelijkheid verschaffen over de stabiliteit van de dijk.

Met behulp van FLI-MAP en bathymetrische metingen is het proefvak, inclusief kanaal en achterland, digitaal in kaart gebracht. Samen met de video-opnamen en een visuele inspectie vormden deze gegevens een belangrijke bron voor een eerste karakterisering en beoordeling van de dijk.

Voor het verkrijgen van nadere informatie over de bodemopbouw waren alleen niet-destructieve onderzoekmethodieken toegestaan. Fugro heeft gekozen voor grondradar vanwege een aantal voordelen ten opzichte van ondiepe seismiek en elektromagnetische of geo-elektrische methoden. Belangrijkste pluspunt van grondradar is dat deze methode relatief snel een indruk geeft van de bodemstructuren, de grondwaterstanden, begraven voorwerpen en holle ruimten in de ondiepe ondergrond.

Met de grondradar konden bij dit kanaal zeer duidelijk het grondwater, de basis van de dijk en kenmerkende laagovergangen tot op enkele meters diepte worden onderscheiden. Verder waren duidelijke afwijkingen van de plaatselijke norm zichtbaar, die samenhingen met ook waargenomen kwel aan de achterzijde van de dijk en de aanwezigheid van kabels en leidingen.

Op basis van de ingewonnen informatie zijn stabiliteitsanalyses uitgevoerd die goed inzicht in de risico’s opleverden. In het algemeen kan worden opgemerkt dat grondradar een zeer geschikt instrument kan zijn bij het bepalen van het grondwaterpeil, de heterogeniteit van de bodemopbouw en vreemde objecten en anomalieën. Wel zijn in het algemeen enkele boringen of sonderingen nodig voor de definitieve bepaling van de bodemlagen en de bodemeigenschappen.

Dijken Noorderkwartier onderzocht met grondradar en infrarood-camera
Ook in Nederland kunnen niet-destructieve onderzoekmethoden een toegevoegde waarde bieden bij het verkrijgen van meer inzicht in de eigenschappen van dijklichamen. Klimaatsveranderingen en ruimtelijke ordening zullen in de nabije toekomst tot hogere eisen aan boezemkaden gaan leiden. Het stelsel van boezemkaden in Nederland is zeer uitgestrekt en in het algemeen vrij oud. Daarnaast staat het onder toenemende druk, zoals enige maanden geleden is gebleken bij de dijkafschuiving in Wilnis. De opbouw van de boezemkaden en van de ondergrond is in veel gevallen slechts globaal bekend.

Gezien de vele kilometers die onderzocht moeten worden en de toestand waarin sommige boezemkaden verkeren, biedt niet-destructief onderzoek in eerste instantie vele mogelijkheden en voordelen. Het materieel is in het algemeen zeer licht en snel te verplaatsen en lange trajecten kunnen snel worden onderzocht.

In het gebied van het Hoogheemraadschap Holland Noorderkwartier heeft Fugro onlangs twee boezemkaden onderzocht met de grondradar en een infrarood-camera. De kaden waren in het verleden door Fugro al uitgebreid geïnspecteerd en de bodemopbouw en geohydrologische omstandigheden ter plaatse zijn zeer goed bekend. Uit het nieuwe onderzoek is gebleken dat de grondwaterstand en homogeniteit/heterogeniteit van de kade en de bodemopbouw goed zijn vast te stellen met de grondradar. Juist de heterogeniteit kan belangrijk zijn bij het detecteren van ‘zwakke plekken’ in een boezemkadesysteem. Ook bleek dat de infrarood-camera zeer bruikbare aanvullende informatie opleverde. Zo werden aan de hand van de beelden vochtige plekken waargenomen, die aanleiding kunnen zijn voor een nader onderzoek.

Fugro heeft veel ervaring met verschillende niet-destructieve meetmethoden, waarvan we er in dit artikel slechts twee belichten. Gecombineerd met het ‘expert judgement’ van de dijkspecialisten van Fugro zijn deze methoden zeer bruikbaar bij het onderzoek van bijvoorbeeld boezemkaden of andere lijn-infrastructuur.

Voor meer informatie:
E. Kuipers, 030 - 602 81 81, e.kuipers@fugro.nl